
عةلي بةطي حسيَن بةطي حةسةن بةطي محةمةد ثاشاي جاف لة طوندي فةقيَجنة كة سةر بة ناحيةي وارماوا (عةرةبةت) بوو و. ئيَستاش سةر بة قةزاي دةربةنديخانة، كاتذميَر ثيَنج و نيوي ئيَوارةي 7ي ئاياري سالَي 1926 ضاوي بة ذيان هةلَهيَناوة.
سالَي 1934 عةلي بةط ضووة قوتابخانةي فةيسةلَييةي (سةرةتايي) لة سليَماني و، كةش و بارودؤخي ئةو شارة كة جياوازييةكي تةواويان لةطةلَ بار و كةشي طونددا هةبوو، طؤرِانكارييةكي بةرضاويان لة ذياني عةلي بةطي تازة ثيَطةيشتوودا بةجيَهيَشت.
ثاش بزووتنةوة (هةراكة)ي رِةشيد عالي طةيلاني سالَي 1941، عةلي بةط بؤ ماوةي دوو سالَ واز لة قوتابخانة دةهيَنيَت و دةطةرِيَتةوة بؤ طوند، لةو ماوةيةدا خؤي بة فيَربووني سوارضاكي و تفةنطضيَتيةوة خةريك دةكات.
سالَي 1943 عةلي بةط بؤ تةواوكردني خويَندن دةطةرِيَتةوة سليَماني، لةو سةردةمةدا حزبي شيوعي عيَراقي كؤنترؤلَي طؤرِةثاني سياسيي ناوضةكةي كردبوو وةك بزاظيَكي سياسي و فكريي ضالاك كة دروشمي داكؤكيكردني لة ئازادي و ديموكراتي و دابينكردني مافة رِةواكاني طةلي كوردي بةرز كردبووة.
بؤية ذمارةيةكي زؤر لة طةنجاني كورد بة كؤمةليَكي بةرضاو لة نةوةي ثياو ماقوولَ و سةرؤك هؤز و خانةوادة ناسراوةكانيشةوة، ضوونة رِيزي ئةم حزبةوة كة بة بايةخةوة هةولَي دةدا و تيَدةكؤشا ئةو لاوانة بؤ نيَو رِيزةكاني خؤي رِابكيَشيَت.
عةلي بةطيش يةكيَك بوو لةو لاوانةي كة ثيَوةندييان بة حزبي شيوعييةوة كرد و لة رِيزةكانيدا تيَكؤشا و، بووبة يةكيَك لة كاديرة هةلَكةوتووةكاني و، سكرتيَري قوتابياني ئةو حزبة لة سليَمانيدا. كاتيَك فةرماني طرتني لةلايةن حكوومةتةوة دةرضوو،
عةلي بةط لة نيَو تيرةكاني جافدا لة شارةزوور خؤي بزر كرد، لةطةلَ هةنديَك لة هاورِيَكانيدا، لة مالَي محةمةد بةطي جافدا خؤيان حةشاردا، كاتيَكيش بؤ سليَماني طةرِايةوة لةلايةن ميرييةوة طيرا و رِةوانةي شاري كةركووك كرا و، لةويَ بة زينداني ماوةيةك مايةوة.
ثاشان بة مةبةستي تةواوكردني خويَندن عةلي بةط ضووة شاري بةغدا و لة ثةيمانطاي زانستي ثةرةي بة خويَندنةكةي دا، ئةوةبوو لةو سةردةمةدا ذمارةيةك لة كاديرةكاني حزبي شيوعي عيَراقي ثيَوةندييان ثيَوة كرد و ليَيان خواست لة رِيزي حزبدا ثةرة بة خةبات بداتةوة، ئةويش ثيَوةنديي بة رِيَكخستنةكاني حزبةوة كردةوة و، سةرلةنويَ خؤي ئاسا دريَذةي بة ضالاكي سياسيي خةباتطيَرِانةي خؤي دايةوة.
لة 19ي كانووني دووهةمي سالَي 1948دا جاريَكي تر عةلي بةط لة ميانةي يةكيَك لة خؤثيشاندانة مةزنةكاني حزبي شيوعيدا لة بةغداي ثايتةختدا، طيرايةوة و تووشي ئةشكةنجة و ليَدان و ئيَش و ئازاريَكي زؤر هات، ئةوجا بة سيَ سالَ و شةش مانط زينداني حوكم درا و، ماوةي حوكمةكةي لة زيندانةكاني بةغدا و كوت بةسةربرد.
جا ويَرِاي ئةو مةينةتي و ثيَشهاتة تالآنةي بةسةر عةلي بةطدا هاتن، كةضي ئةو رِووداوانة تاقيكردنةوة و ثةنديَكي دةولَةمةند و بة كةلَكيان لة بةهاري ذيانيدا ثيَبةخشي.
هةركة لة زيندان ئازادكرا، لة رِيزي حزبي شيوعيدا تا سالَي 1958 دريَذي بة خةبات دايةوة. ثاشان رِووي كردة بواري كشتوكالَي و، بة بةرِيَوةبردني كاروباري مولَك و زةويوزاري خانةوادةكةيانةوة خؤي سةرقالَ كرد.
سالَي 1961 عةلي بةط ضووة رِيزي شؤرِشي ئةيلوولي ثيرؤزةوة بة فةرماندةيي بارزاني نةمر و، تا نسكؤي ئةو شؤرِشة مةزنة (سالَي 1975) لة ئاكامي رِيَكةوتننامة شوومةكةي (الجزائر)دا، بة دلَ و بة طيانةوة خةباتي كرد.
سالَيَكي تيَثةرِ نةكرد بزوزوتنةوةي رِزطاريخوازي كورد سةرلةنويَ خؤي رِيَكخستةوة و، ضةندين شانةي رِيَكخستني حزبي و سةربازي سةرلةنويَ لة كوردستاندا سةريان هةلَداو بلآوبوونةوة و، كؤمةلَيَك حزب و رِيَكخراوي نويَ ثةيدا بوون و طؤرِةثاني خةباتي كوردايةتييان ثرِ كردةوة (وةك: يةكيَتيي نيشتماني كوردستان، حزبي سؤشياليستي كوردستان و ثاسؤك....) بة هةمانشيَوة ثارتي ديموكراتي كوردستان (لة ضيَوةي شؤرِشي طولآني ثيَشكةوتنخوازدا) و حزبي شيوعي.... خةباتي سياسي و عةسكةريي بيَ وضاني خؤيانيان دريَذة ثيَدايةوة.
ئالةو بارودؤخة هةستيارةدا عةلي بةط ثيَوةنديي بة رِيزةكاني (ثاسؤك)ةوة كرد و تيَيدا كؤشا و بووبة يةكيَك لة سةركردة ناسراوةكاني ئةو ثارتة تيَكؤشةرة.
ثاش دامةزراندني ثةرلةمان و حكوومةتي هةريَمي كوردستان، حزبةكاني ثاسؤك و حسك و طةلي ديموكراتي كوردستان سالَي 1993 لة يةك ثارتدا يةكيان طرت و بة ثارتي يةكطرتني كوردستان ناسرا.، لة يةكةمين كؤنطرةيدا كة لة هةوليَردا بةسترا عةلي بةط بة ئةندامي ليذنةي ناوةندي ئةم حزبة هةلَبذيَردرا.
ئةوجا ثاش ئةوةي ثارتي ناوبراو لةطةلَ ثارتي ديموكراتي كورستاندا يةكي طرت، عةلي بةط بة ئةندامي ليذنةي ثشكنين و بةدواداضوون هةلَبذيَردرا و لة رِيزي ثارتيدا ضالاكييةكي بةرضاوي نواند و، ضةندين رِاثؤرت و ثيَشنياري طرنطي بة مةبةستي ثيادةكردني ضاكسازي لة دامو دةزطاكاني حزب و حكوومةتدا و نةهيَشتني كةم و كوورِييةكان و خزمةتكردني جةماوةري طةلةكةمان، ثيَشكةش كرد.