ميري ئازا و بة غيرةت داوود بةطي جاف كورِة بضووكي فةتاح بةطي محةمةد ثاشاي جاف، لة طوندي ميرةديَي نزيك دةربةنديخان سالَي 1905 هاتؤتة دونياوة، سالَي 1949 لة ثاش كؤضي دوايي كةريم بةطي برا طةورةي سةرؤكايةتيي عيَلي جافي وةرطرتووة.
ئةوةي ديقةت لة ذياننامة و سيرةتي ئةم ميرة بةرِيَز و خؤشةويستة بدات، دةبينيَت سالآني تةمةني ئةم زاتة ثرِن لة ضةندين كردارو هةلَويَستي مةردانة و بيرةوةري زيندوو و سةروةريي مةزن.
بةلَيَ، داوود بةط كةسايةتييةكي بةرِيَز و خؤشةويست و ئازا و دليَر و بةخشندة و لةخوا ترس و خؤشمةعشةر و رِاستطؤ و هةقبيَذ و نةتةوة ثةروةر و دلَسؤزي خاك و نيشتمان بوو، هةميشة لة ثيَناوي يةكرِيزي و تةبايي نيَو ضين و تويَذةكاني طةلي كورددا هةولَي دةدا و،
نةفرةتي لةو هؤكار و فاكتةرانة دةكرد كة دةبوونة مايةي دابةشبوون و ناتةبايي رِؤلَةكاني طةلةكةمان، ضونكة ئةو بةباشي دةركي بةوة كردبوو كة دياردةكاني جياكاري و يةكنةبووني كورد طةورةترين ئاستةنطن لةبةردةم ثيَشكةوتني رِؤلَةكاني طةلةكةمان و طةيشتن بة ماف و خواستة رِةواكانيان.
ئيَمة ئةطةر بمانةويَت تيَكرِا ئةو رِووداو و بيرةوري و هةلَويَست و دةستثيَشخةريية ديارانة كة ذياننامةي داوود بةط دةيانطريَتةخؤ، باس كةين و تيشكيان بخةينة سةر، ئةوة بيَطومان ثيَويستيمان بة باس و دةرفةتيَكي فراوانتر لةم باس و دةرفةتةي ئيَستامان دةبيَت .
وةليَ ليَرةدا بة ثةسةندي دةزانين بة خيَرايي هةنديَك تيشك بخةينة سةر ضةند لايةنيَكي سيرةت و ذياني داوود بةطي جاف، بؤ ئةوةي هةر هيض نةبيَت كورتة باسيَكي تارِادةيةك طونجاو و شياو لةمةرِ ئةو كةسايةتيية مةردةوة ثيَشكةش بة خويَنةراني ئازيز بكةين .
لة سةرةتاشدا ئاماذة بة هةلَويَستي نيشتماني و نةتةوةيي بويَرانةي داوود بةط (و براكاني) لةسةردةمي رِاثةرِينةكاني مةليكي كوردستان شيَخ مةحموودي حةفيد زادةدا دةكةين، نةخاسمة لة كاتي دوا رِاثةرِيني ئةو زاتةدا كة لة كؤتايي سالَي 1930دا بةرثابوو .

هةميسان هةر لةو سةروبةندةدا داوود بةط بة ياوةريي كةريم بةطي كاكي و حةمة ئةمين بةطي ئامؤزاي (كورِي كةريم بةط)و دةيان رِؤلَةي بة ئةمةكي عيَلةكةيان بةشدارييةكي دليَرانة و ميَذووييان لة شةرِي ئاوباريك-دا (شانبةشاني شيَخي حةفيد) كرد .
جا وةك ثيَشتر باسمان كرد لة رِؤذي 5ي نيساني 1931دا شةرِيَكي سةخت لة نيَوان شؤرِشطيَرِاني كورد و هيَزيَكي زةبةللاحي ميري بة ضةك و تفاقيَكي زؤرةوة و، بة ثالَثشتيي فرؤكة جةنطييةكاني بةريتاني، بةرثابوو .
جا ئةطةرضي سةنطي هيَز ض لة رِووي ذمارة ض لة رِووي ضةك و تفاقةوة تارِادةيةكي زؤر لة بةرذةوةنديي دوذمندا بوو ، ئةمة ويَرِاي كتوثرِيي شالآوةكةيان، كةضي شؤرِشطيَرِان لة ثاش ئةوةي شةرِيَكي بةرطريي مةردانةيان كرد و زةرةر و زيانيَكي طياني و مادديي زؤريان بة دوذمن طةياند و يةكيَك لة فرؤكةكانيان بةردايةوة،
توانييان لةطةلَ داهاتني تاريكيي شةودا ئابلَؤقةي دوذمن بشكيَنن و دةربازبن، نةك هةر ئةوةندة، بطرة توانيشيان بريندار و شةهيدةكانيان لةطةلَ خؤياندا بؤ دةرةوةي شةرِطةكة بطويَزنةوة .
بةو شيَوة داستانيَكي ميَذووييان لةو رِؤذة مةزنةدا بؤ خؤيان و طةلةكةيان تؤمار كرد. ليَرةدا جاريَكي تر ئاماذة بةو ئازايةتيية نموونةيية دةكةين كة داوود بةطي جاف لة جةنطي ئاوباريكدا نواندي و بوو بة مايةي سةرنجرِاكيَشاني شيَخ مةحموودي حةفيد كة لة مةتحي داوود بةطدا فةرمووبووي، داوود شيَرة.. شيَر.. بؤ باس ناكةي!؟
هةروةها داوود بةط وةك زؤر لة بةطزادةكاني كةلار و ناوداراني ديكةي سنووري كةركووك - طةرميان ئةنداميَكي ليَهاتووي ثارتي هيوا بووة و، كؤنفرانسيَكي ضارةنووسسازي ئةم ثارتة لة مالَي ئةواندا لة كةلار (هاويني 1944) سازدرا و،
بة ئامادةبووني مامؤستا رِةفيق حيلمي سةرؤكي بالآي هيوا و ذمارةيةك لة ئةندامة ناسراوةكاني سنووري كةركووك- طةرميان (لةوانة كةريم بةط، داوود بةط و...) كيَشة و قةيرانة ناوخؤييةكاني هيوا لةو سةردةمةدا ضارةسةر كران .
هةميسان داوود بةط يةكيَك بووة لةثةرلةمانتارية ناسراوو ديارةكاني ئةنجوومةني نويَنةراني عيراقي ((سةردةمي ثاشايي)) كةلة نؤ خوليدا (لة كؤي 16 خول) لةسةر ليستي ليواي كةركووك بة نائيب هةلَبذيَردراوة، هيض نائيبيَكي تر لة سنووري كةركووكدا بة رِادةي ئةو لةو ئةنجوومةنةدا هةلَنةبذيَردراوة و نةماوةتةوة.

داوودبةط بة دريَذايي ئةو سالآنةي كة نائيب بووة، وةك كةسايةتييةكي كوردي دلَسؤز و بة هةلَويَست داكؤكي لة خواست و ماف و بةرذةوةنديي ميللةتةكةي كردووة .
سالَي 1947 داوود بةط و هةنديَك لة نائيبة كوردةكاني هاوةلَي هةولَيَكي زؤريان دا بة مةبةستي رِزطاركردني ضوار ئةفسةرة كوردةكة لة مردن (عيزةت، خؤشناو، خةيرولَلآ، قودسي ) لةو ثيَناوةدا شةويَك تا بةياني دةرطاي وةزيري داد - جةمال بابان - يان بةرنةدا،
بةلآم، مخابن بةهؤي كةللةرِةقي و رِق و كينةي عةبدولئيلاة (وصي) و سالَح جةبري سةرؤك حكوومةتةوة، هةولَةكةيان ئاكامي نةهيَنا و ضوار ئةفسةرةكة لة بةرةبةياني 19/6/1947دا شةهيد كران .

داوود
به گ جاف - مه ليك فه يصه ل وه وه صى
لة سالَي 1957دا، داوود بةط يةكيَك بوو لةو نائيبة كوردانةي كة لة ثاش رِاطةياندني دةولَةتي يةكيَتيي هاشمي (الاتحاد الهاشمي) لة نيَوان عيَراق و ئةردةندا، ثيَشنياريَكيان ئارِاستةي دةولَةت كرد و تيَيدا جؤرة خودموختارييةكيان بؤ طةلي كورد لة عيَراقدا خواست .
داوود بگ جاف له گل نوري سه عيد رئيس وزراي عراق واحمه د مختار بابان وضياء جه عفر و سه عيد قه زاز وچه ن وه زيري ترله مه جلسي نه واب دا
داوود بةط لة ذياني ثةرلةمانييدا هةميشة غةمخؤر و ثشت و ثةناي هةذارو و نةداران بووة و، رِيَزيَكي تايبةتي لة ضيني رِؤشنبير و ئةديب و ثياواني ئاييني طرتووة و رِاو بؤضوون و ثيَشنيارةكاني ئةواني بةهةند وةرطرتووة و، ثيَي طوتوون: ضيتان دةويَت بينووسن، من ئامادةم دةنطتان بطةيةنمة مةجليس لة بةغدا...
نابيَت ئةوةش لة يادكةين كة شارؤضكةي كةلار بة هةولَ و هيمةتي ئةم زاتة كؤمةلَيَك دةسكةوت و خزمةتطوزاريي هاوضةرخي بةخؤوة بيني وةك، كردنةوةي خةستةخانةيةك و فةرمانطةيةكي ثؤست و طةياندن .

داوود بط جاف وة مةليك فةيصةلي دووم لة كةركوك( 1958 )
ثاش بةرثابووني شؤرِشي 14ي طةلاويَذ (( 1958))و تيَكضووني باري سياسيي عيَراق و ثةرةسةندني دةسةلآتي حيزبي شيوعي لة عيَراقدا، داوود بةط برِياري دا لةو قؤناغةدا لة عيَراق دووربكةويَتةوة تا ئةوكاتةي دؤخةكة هيَوةر دةبيَتةوة، ئةوةبوو سالَي 1959 بة خؤي مالَ و مندالَةوة رِوويان لة ئيَران كرد و،
لة لايةن شاي ئيَران و كاربةدةستاني ئةو ولآتةوة ثيَشوازييةكي شايستةيان ليَكرا و، لة سةرةتادا لة شاري كرماشان، نزيك بة زيَدي جاف، نيشتةجيَ بوون.
لةو دةمةي داوود بةط لة ئيَراندا بوو، يةكةم بلَيَسةي شؤرِشي ئةيلوولي مةزن لة كوردستاني عيَراقدا، لة شاري دةربةنديخاني نيَو سنووري جافةوة سالَي 1961، كلَثةي سةند. ئةوجا شؤرِش ثانتاييةكي بةريني لة خاكي كوردستان طرتةوة.
ئيدي داوود بةطيش لةلايةن خؤيةوة طشت هةولَيَكي خستة طةرِ بؤ ئةوةي ئاطاي لة دةنطوباس و ثيَشهاتةكاني شؤرِش بيَت و، بة ثيَي توانا و بارودؤخ يارمةتيي بدات .
هةر لةو سةروبةندةدا بارزانيي نةمر نامةيةك بؤ داوود بةط دةنووسيَ و تيَيدا داواي ليَدةكات ثيَوةندي بة شاي ئيَرانةوة بكات بة مةبةستي يارمةتيداني بزووتنةوةي رِزطاريخوازي كورد و دةستةبةركردني ثشتطيريي حكوومةتي ئيَران بؤ ئةو بزووتنةوةية .
داوود بةطيش لة ديدةنييةكي لةطةلَ شادا ئةو داواكارييةي دةخاتة بةردةم وليَي دةخوازيَت كة ثالَثشتي شؤرِشي كورد بة سةرؤكايةتي بارزاني بكات، بةلآم شا بة بيانووي ئةوةي طواية بارزاني هةواداري كؤمؤنيستة، ئةو داوايةي لا ثةسةند نابيَت .

داوود بةط لةلايةن خؤيةوة دلَنيايي شا دةكات كة بارزاني موستةفا خاوةني بيروباوةرِي نةتةوةية
بلاَم داوود بةطيش لةلايةن خؤيةوة دلَنيايي شا دةكات كة بارزاني موستةفا خاوةني بيروباوةرِي نةتةوةيي و رِاوبؤضووني سياسيي تايبةتيي خؤيةتي كة دوورن لة هةر بيروباوةرِيَكي كؤمؤنيستانة .
بةهةر حالَ ئةم ضاوثيَكةوتنةي داوود بةط و شاي ئيَران كاردانةوةيةكي ئةكتيظي باشي لةو بارةيةوة ليَكةوتةوة و، قؤناغي داهاتوو هاوكاري و هةماهةنطييةكي بةرضاوي بة خؤوة بيني لة نيَوان حكوومةتي ئيَران و شؤرِشي كورددا كة دةسةلآت و تواناي خؤي بةسةر زؤربةي هةرة زؤري ناوضةكاني كوردستاندا سةثاند .
سالَي 1964 ثاش ئةوةي كؤمةلَيَكي زؤر لة ئةنداماني سةركردايةتيي كورد لة بارزاني جيا بوونةوة و بة ناضاري ثةنايان بؤ ئيَران برد و، لةويَ دةستيَان كردة رِيَكخستنةوةي رِيز و هيَزةكانيان ،
ئةو سةركردانة وايان بة شياو و ثيَويست زاني كة كةسايةتييةكي ديار و ليَوةشاوة بؤ سةركردايةتيي بزووتنةوةكةيان بدؤزنةوة تاوةكو بةربةرةكانيَي بارزانيي ثيَ بكةن، ئةوةبوو لة لايةن خؤيانةوة داوود بةطيان بؤئةو ئةركة دةستنيشان كرد و بة كةسي طونجاويان بؤ ئةو مةبةستة زاني .
جا سةركردة جيابووةكان وةك بةرِيَزان، ئيبراهيم ئةحمةد و حيلمي عةلي شةريف و عومةر دةبابة... هتد، بةو مةبةستة ضوونة لاي داوود بةط و باسةكةيان لا دركاند و لةو بارةيةوة طفتوطؤيةكي دوور و دريَذ و ضرِوثرِيان لةطةلَدا كرد،
وةليَ داوود بةط بة ثيَشنيار و بؤضوونةكانيان قايل نةبوو، بطرة ئاطادار و هؤشداري كردنةوة لة هةستياري و ترسناكيي ئةو قؤناغة كة خةباتي كوردي ثيَدا تيَدةثةرِي و، هاني دان لةطةلَ سةركردايةتيي شؤرِشدا ثيَكبيَنةوة و طشت كؤسث و تةطةرة و ناكؤكيية هزري و ئايدؤلؤذييةكاني نيَوانيان لةو كاتةدا وةلاوة نيَن .
ئةوجا، بةهؤي نةخؤشي و تيَكضووني باري تةندروستيي داوود بةط و، بة مةبةستي دابينكردني ضارةسةري و ضاوديَريي ثزيشكيي باشتر بؤي، مالَيان بار دةكاتة تاران، وةليَ ضارةسةريي ثزيشكي ئاكامي نابيَت و سةرئةنجام لة سالَي 1966دا داوود بةطي جاف وةفات دةكات و
لةسةر وةسيَتي خؤي تةرمةكةي بؤ زيَدي باو باثيراني دةهيَننةوة و لة رِيَو رِةسميَكي جةماوةري و فةرميي مةزندا لة طؤرِستاني خانةوادةكةيان (طؤرِستاني سةييد خةليل) لة نزيك باثيرةي حةمة ثاشا و خزماني (بةطزادةكاني جاف) بة خاك دةسثيَردريَت .

كورةكاني داوودبط لة راستةوة- نةوزاد -سةرضل - دارا - سةردار - شهيد سالار - سةربةست - سةروةت - سةرياس - شةهريار

كضة كاني دوود بط لة راستةوة - سةرطل - طةلاويذ - تابان - خورشيدة

لة راستةوة شهيد سالار - سةردار بط - داوود بط - سةربةست ( كرماشان )

داوود بط لة طل جند نائبي ثةرلماني عيراق دا ( 1956 )

داوود بط و ضةند نائيبيَكي ثالةماني أردةني دا ( 1958)