د. حةسةن جاف

 

د. حةسةني كةريم بةطي فةتاح بةطي محةمةد ثاشاي جاف لة بةرواري 22ي ئةيلوولي 1941دا لة كةلار هاتؤتة دونياو، خويَندني سةرةتايي و ناوةنديي لة كفري و ئامادةيي لة خانةقي تةواو كردووة.

 

ثاشان لة بةشي ميَذوو، كؤليذي ئاداب/ زانكؤي بةغدا، برِوانامةي بةكالؤريؤسي وةرطرتووة (سالَي 1966). ئةوجا بؤ تةواو كردني خويَندني بالآ ضووةتة تاران و لةويَ (لة كؤليذي ئاداب/ زانكؤي تاران) برِوانامةي ماجستيَري (سالَي 1972)

 

ثاشانيش سالَي 1974 برِوانامةي دكتؤراي لة شارستانييةتي ئيسلاميدا لة كؤليذي ئيلاهيات و زانستة ئيسلامييةكاندا (هةر لة زانكؤي تاران) وةرطرتووة.

 

 سالَي 1975، بة مامؤستاي ياريدةدةر لةو كؤليذةدا دامةزراوة و تا هاتني خومةيني بؤسةر حوكم وانةي طوتووةتةوة. ئةوجا لةطةلَ خانةوادة و خزمانيدا بةهؤي بارودؤخ و ثيَشهاتة سياسييةكاني ئيَرانةوة، بةرةو عيَراق طةرِانةوة.

 

لة سةرةتادا، د. حةسةن بة مامؤستاي ياريدةدةر لة بةشي ميَذوو، كؤليذي ئاداب/ زانكؤي بةغدا دامةزرا، ثاشانيش كرا بة بةرِيَوةبةري طشتي لة وةزارةتي ئةوقافي عيَراقدا.

 

ثاش بةرثابووني جةنطي عيَراق- ئيَران (سالَي 1980) د. حةسةن بةشداريي لة خةباتي ضةكداريي بزووتنةوةي ئؤثؤزؤسيؤني كورديي ئيَرانيدا لة دذي رِذيَمي ئاخووندةكاندا، كرد و، بووبة بةرثرسي بةرةي هةلَةبجة و، لةو ئةركةدا بةردةوام بوو تا ئةو كاتةي سالَي 1983 بةهؤي نةخؤشييةوة ثشووي ليَدا.

 

سالَي 1985 د. حةسةن بة ئةندامي ئةنجوومةني نيشتماني عيَراقي لةسةر ليستي ثاريَزطاي سليَماني هةلَبذيَردرا، هاوكات ضالاكييةكي بةرضاوي لة نووسين و ليَكؤلَينةوةدا، نةخاسمة لة بواري ميَذووي كورد و كوردستاندا، نواند و، ضةندين باس و ليَكؤلَينةوة و نووسيني لةو بوارةدا وةئةنجام طةياند.،

 

 ئةمانةش ناوي كتيَبة ضاثكراوةكانييةتي (الوجيز في تاريخ ايران، ضوار بةرطة بة عةرةبي، ئةم قسانة بةم ثيَوانة رِةواجيان نةماوة، طةشتي رِيض بؤ كوردستان سالَي 1820 (وةرطيَرِاوة بؤ فارسي).

 

 هةروةها د. حةسةن طةليَك باس و بابةتي هةمة جؤري لة ضاثةمةنيية كوردي فارسي و عةرةبييةكاندا بلآو كردؤتةوة، تائيَستاش لة بواري دةرس طوتنةوة و ليَكؤلَينةوة و نووسيندا بةردةوامة. هةروةها د. حةسةن سةرؤكي بةشي ميَذوو و مامؤستاي ثةيمانطاي ميَذووي عةرةبي بؤ خويَندنة بالآكان، بوو.

 

د. حةسةن لة ميانةي خةباتي نةتةوةيي كورد و خةباتي نيشتماني عيَراقيدا، بةشدارييةكي بةرضاوي هةبووة و شويَندةستي ديار بووة، ئةوةبوو لة سالَي 1962دا لة ضيَوةي ليَذنةي بالآي يةكيَتيي قوتابياني كوردستاندا بةشداريي لة خؤثيشاندان و كؤبوونةوةكاني قوتابياندا كرد و، بةهؤي ضالاكيي سياسييةوة خؤي و هاوةلَةكاني لة قوتابياني زانكؤ لة سةردةمي عةبدولكةريم قاسمدا طيران و بة ثيَنج سالَ زينداني حوكم دران، بةلآم ثاش كوودةتاكةي 1963 ئازاد كران.

لة طةلَ جةلال تالباني وصالح يوسفي دا

 ئةوجا د. حةسةن ضووة رِيزي شؤرِي ئةيلوولةوة و لة بةرةي قةرةداغدا بووبة بةرثرسي سياسي و تا سالَي 1965 بةو شيَوة خةباتي كرد. ثاشان لةسةر خواستي بارزاني نةمر بؤ خويَندن طةرِايةوة و، سالَي 1966 خويَندني زانكؤي تةواو كرد.

 

د. حةسةن يةكيَكة لة كةسايةتيية كوردة رِؤشنبيرة ميانرِةو و دووربين و داناكان، كة برِوايةكي ثتةوي هةية بة زةرورةتي دابينكردني مافة نةتةوةيية رِةواكاني كورد لة طشت ئةو ولآتانةي تيَيدا دةذين.

 هةروةها بايةخيَكي زؤر دةدات بة بةرزكردنةوةي ئاستي رِؤشنبيري و هزريي طةلي كورد وةكو فاكتةر و ثيَداويستييةكي هةرة طرنط بؤ دةستةبةركردني خواست و ئاواتة نةتةوةيية رِةواكاني ئةم طةلة لة ثيَشيشيانةوة وةديهيَناني قةوارةيةكي نةتةوةيي سةربةخؤ بؤ ميللةتةكةمان وةك تيَكرِا طةلاني تر لة جيهاندا.

 

د. حةسةن لةطةلَ خاتوو طةلاويَذي داوود بةطي جافدا ذياني هاوسةرييان ثيَكةوة ناوة و خاوةني كورِيَك و كضيَكن بةناوي دياكؤ (دةرضووي بةشي ميَذوو/ كؤليذي ئاداب) و ديمةن (دةرضووي كؤليذي ياسا و زانستة سياسييةكان/ زانكؤي بةغدا).

دياكو

ديمةن

طةلاويَذ