
ئةم زاتة سالَي (1900) لة شيَروانةدا هاتؤتة دونياوة، ثاشان لة سايةي خانةوادة رِةسةنةكةيان و عيَلة كؤضةرة طةورةكةيان ثيَطةيشتووة و هةلَكةوتووة تا بة تيَثةرِبووني كات كةسايةتييةكي ليَهاتوو و ناوداري لةسةر ئاستي نيشتماني و نةتةوةييدا ليَ دةرضووة و، لة بواري رِؤشنبيري و سياسي و هزريدا توانا و بةهرةيةكي بةرضاوي نواندووة.
سالَي 1925، حةمة بةط بةئةندامي ئةنجوومةني دامةزراندني عيَراقي هةلَبذيَردرا. ثاشانيش بةشداريي لةو رِاثرسييةدا كرد كة شاندي كؤمةلَةي طةلان (عصبة الامم) لة كةركووكدا سازي دا سةبارةت بة لكاندني ويلايةتي مووسلَ بة توركياوة يان هيَشتنةوةي لة ضوارضيَوةي دةولَةتي عيَراقدا،
حةمة بةط زؤر بة توندي دذي لكاندني ويلايةتي مووسلَ بة توركياوة وةستا. هةروةها حةمة بةط، سالَي 1928 بة نائيب لة ثةرلةماني عيَراقيدا (لةسةر ليستي ليواي كةركووك) هةلَبذيَردرا و،

حةمة بةط، سالَي 1928 بة نائيب لة ثةرلةماني عيَراقيدا (لةسةر ليستي ليواي كةركووك) هةلَبذيَردرا
ثيَوةندييةكي دؤستانةي لةطةلَ سياسي و رِؤشنبير و نائيبة كوردة دلَسؤزةكاندا بةست و، ثيَكةوة لاي كاربةدةستاني عيَراقي و ئينطليز طشت هةولَيَكيان خستة طةرِ بة مةبةستي دةستةبةركردني ماف و خواستة نةتةوةيية رِةواكاني طةلي كورد.
هةر لةو ميانةدا سالَي 1929 حةمة بةط لةطةلَ هاوةلَة ثةرلةمانتارةكانيدا: محةمةد موفتي (نائيبي مووسلَ)، جةمال بابان (نائيبي هةوليَر)، محةمةدي حاجي حسيَن (نائيبي كةركووك)، سةيفولَلآ خاندان و سةبري عةلي ئاغا (هةردووكيان نائيبي سليَماني بوون)
ياداشتيَكيان ئارِاستةي سةرؤك وةزيراني عيَراقي عةبدولموحسين ئةلسةعدون و نويَنةري بالآي بةريتاني (المندوب السامي البريطاني) لة بةغدا كرد و تيَيدا داواي جيَبةجيَ كردني رِاسثاردةكاني كؤمةلَةي طةلانيان لةمةرِ كيَشةي كوردةوة و ثيَكهيَناني خودموختارييةكي سةربةخؤ بؤ كوردستان كرد،
جا لةسةر ئةو بناغةية بةرِيَز نووري بةرزنجي بووبة ثشكنةري طشتيي كوردستان و بارةطاكةي لة كةركووك دانرا. ثاشان حةمة بةط و مةعرووف ضياووكي هاوةلَي (نائيبي هةوليَر) ثاداشتيَكي تريان بةرز كردةوة بؤ نويَنةري بالآي بةريتاني (س. همفريز) و تيَيدا جةختيان لةسةر خواست و داوا رِةواكاني طةلي كورد كردةوة.

حةمة بةط و مةعرووف ضياووكي هاوةلَي (نائيبي هةوليَر)
هةروةها لة كؤتايي بيستةكاندا، حةمة بةط بة هاوكاري و هةماهةنطيي تاقميَك كةسايةتيي ذير و هةلَكةوتووي سنووري قةزاي كفري رِيَكخراويَكي سياسييان بةناوي (ثارتي ئازادي كوردستان) دامةزراند، بةلآم زؤري نةخاياند رِيَكخراوةكة بة بؤنةي بارودؤخي تايبةتي هةنديَك لة ئةندامةكانييةوة و كؤضي دوايي هةنديَكي ديكةيان، ثةكي كةوت و لةناوضوو.
ئةمةش ناوي هةنديَك لة ئةندامة دامةزريَنةرةكاني ئةو رِيَكخراوةية (جطة لة حةمة بةط):
1- رةئووف بةط جةلال كةركووكي 2- ئيبراهيم ئةدهةم 3- شيَخ محةمةد طولآني 4- سالَح زةكي بةط 5- سةعيد موفتي 6- شيَخ سالَح قةرةداغي.. هتد.
ديسان جيَي ئاماذةية كةوا حةمة بةط لة رِؤذي 18ي ئابي 1930دا و ، لة ميانةي ئةو كؤبوونةوة جةماوةرييةدا كة لة قشلَةي كةركووك بة ئامادةبووني شانديَكي بالآي حكوومةت (بة سةرؤكايةتي جةعفةر عةسكةري جيَطري سةرؤك وةزيران و ميَجةر يالَغ بريكاري مةندووبي سامي) ساز كرا،
جةختي لةسةر ماف و خواستة رِةواكاني كورد بةثيَي رِاسثاردةكاني كؤمةلَةي طةلان، كرد.هةر لةو كؤبوونةوةدا مشتوكرِيَكي توند لةنيَوان حةمة بةط و حاجي عةبدولَلآ يةعقووبي (كةسايةتيي كةركووكي ناسراو) ثةيدا بوو، لة ميانةيدا حةمة بةط زؤر بويَرانة داكؤكيي لةسةر ناسنامةي رِةسةني كوردستانييةتي كةركووك كرد.
حةمة بةط لة ئاخر و ئؤخري تةمةنيدا، بة ويَنةي شاعيري ناوداري خزميان ئةحمةد موختار جاف طةيشتة ئةو برِواية كة مافة رِةواكاني طةلي كورد بة ياداشت و قسة و داوا دابين نابن، بؤية هةردووكيان كةوتنة خولياي بةرثاكردني رِاثةرِينيَكي ضةكداري لة ناوضةكةدا و، بؤ ئةو مةبةستة طشت هةولَ و توانايةكيان خستة طةرِ.
وةليَ زؤري نةبرد، هةردووكيان لة بةهاري تةمةنياندا،حةمة بةط بة نةخؤشييةكي كتوثرِ لة 1/5/1934دا و ئةحمةد موختاريش بة طوللةيةكي نامةرد لة 5/2/1935دا، لة دونيا دةرضوون.
نابيَت ئةوةش لة ياد بكةين كةوا حةمة بةط لةثيَناو ثيَشخستن و طةشةكردني ناوضةي كةلاردا هةولَ و كؤششيَكي زؤري كرد، تةنانةت شارؤضكةي كةلار بة هيمةتي ئةو (سالَي 1927) يةكةم قوتابخانةي سةرةتايي بة خؤوة بيني.
لة بواري ئةدةبي و رِؤشنبيريشدا ئاماذة بةوة دةكةين كةوا حةمة بةط طةليَك بابةت و نووسيني بةثيَزي لة طؤظار و رِؤذنامة كوردييةكاني ئةو سةردةمةدا بلآوكردةوة نةخاسمة لة طؤظاري زاري كرمانجيدا كة مامؤستا حوسيَن حوزني مؤكرياني دةري دةكرد.
هةمة بةط ذياني هاوسةريَ لةطةلَ مةليحةخاني خاني كضي حسةين بةطي جافدا ثيَكهيَنا و لة ماوةي ذياني خيَزانياندا خواي مةزن دو كيذوكوريكي ثيَبةخشيوين
|
ثةريخان |
بهيةخان |
محةمةد سةعيد بةط |