
كةريم بةطي فةتاح بةطي حةمة ثاشاي جاف سالَي 1889ز لة طوندي طردةباني طةرميان، لة بةهارة هةوارطةي مالَباتي بةطزادةي جاف ضاوي بة ذيان هةلَهيَناوة، سةرةتاي ذياني مندالَيي لة ئاميَزي بنةمالَة ناودارةكةي و، لة نيَو هؤزة كؤضةرةكةياندا بةسةر بردووة.
ئةوجا بؤ خويَندن نيَردراوةتة سليَماني و لة مالَي ئةورِةحمان ئاغاي ئةولآ ئاغاي خالَؤيدا ذياني بةسةر بردووة و، لة حوجرةي مةلا سةعيد قورئاني ثيرؤز و فيقة و زماني فارسيي خويَندووة.
ثاشان طةرِاوةتةوة بؤ ناوجاف و لةلاي هةنديَك مامؤستاي ناسراو ثةرةي بة خويَندنةكةي داوة و لة زانستةكاني ئةو سةردةمةدا قوولَ بؤتةوة. كاتيَك سالَي 1908 فةتاح بةطي باوكي لة دةظةري مةريوان كؤضي دوايي دةكات، كةريم بةط ليَهاتووانة شويَني ثرِ دةكاتةوة و سةرثةرةشتيي مالَ و مولَكي خانةوادةكة دةكات و بةرِيَوةيان دةبات .
سالَي 1915 كةريم بةط بة ياوةريي حةمة عةلي بةطي مامي و جةنطاوةراني عيَلةكةيان شانبةشاني شيَخ مةحموودي حةفيد لة جةنطي شوعيَبةدا دذ بة ئينطليز بةشدارييةكي كاريطةر و بةرضاو دةكةن .
سالَي 1919 بة شيَوةيةكي فةرمي دةبيَتة سةرؤكي جاف و بة ئةوثةرِي ليَهاتوويي كاروباري عيَلةكةي بةرِيَوة دةبات (برِوانة طؤظاري طةلاويَذ ذ 10 تةمموزي 1949). هةروةها كةريم بةط لةسةر دابي ديَريني باب و باثيراني، سالآنة لةطةلَ عيَلة كؤضةرةكةيدا لة نيَوان سنووري عيَراق و ئيَراندا طةرميان و كويَستان دةكات،

كةريم بةط لةسةر دابي ديَريني باب و باثيراني، سالآنة لةطةلَ عيَلة كؤضةرةكةيدا طةرميان و كويَستان دةكات
تا ئةو كاتةي لة ناوةرِاستي بيستةكاني سةدةي رِابردوودا بة خؤي و خانةوادةكةي و ذمارةيةك لة خزمانييةوة لة طوندي كةلاري كؤندا نيشتةجيَ دةبن و، ئةو شويَنة دةكةنة مةلَبةندي سةرةكيي مالَباتي بةطزادةي جاف،
ئةمةش وا دةكات كةلار ثيَشكةوتنيَكي هةمة لايةنة لة بوارةكاني شارستاني وئابووري و كؤمةلآيةتي... بةخؤوة ببينيَت و ببيَتة شارؤضكةيةكي ثيَشكةوتووي سةردةم .
لة رِاستيدا كةريم بةط، لة سةردةمي ئيستيعماري بةريتانيدا لة عيَراق، هةولَ و كؤششيَكي بةردةوام و بيَ وضاني دا لة ثيَناو سةربةرزي و شةرةفمةنديي عيَلةكةي و، بة مةبةستي ئةوةي ئةو عيَلة ناودارة رِؤلَي شايستةي خؤي لة رِووداو و ثيَشهاتةكاني ئةو قؤناغة هةستيارةدا ببينيَت.

طةورة بةرثرسي بةريتاني لة عيَراقدا ( كةلار )
ئةم رِاستييةش بة ئاشكرا لة كتيَبة ناودارةكةي ئةدمؤندزدا، طةورة بةرثرسي بةريتاني لة عيَراقدا (بة ناوي: كورد، تورك، عةرةب) بة دةردةكةويَت.
كةريم بةط وةك ضؤن عيَل و بنةمالَةكةي خؤي خؤش دةويست و خزمةتي دةكردن، ئاوةهاش لة ثيَناوي طةل و نيشتمان و نةتةوةكةيدا تيَدةكؤشا و رِةنجي دةدا.
ئةوةبوو لة كاتي رِاثةرِينةكاني شيَخ مةحموودي حةفيددا ئةوثةرِي دلَسؤزي و ئةمةكداري و جواميَريي نواند، نةخاسمة لة كاتي داستاني ئاوباريكدا (سالَي 1931) كة تيَيدا خؤي و داوود بةطي براي و حةمة ئةمين بةطي كورِي و ضةكداراني جاف رِؤلَيَكي مةردانةيان بيني .
بة هةمانشيَوة كةريم بةط و كةس و كاري لة سةرةتاي ضلةكانةوة ضوونة رِيزي ثارتي (هيوا)وة و خزمةتيَكي شايستةيان بة رِةوتي ئةو ثارتة لة سنووري كةركووك و طةرمياندا كرد.
جيَي باسة كةوا كةريم بةط رِؤلَيَكي هةرة كاريطةر و سةرةكيي لة سةرخستني ئةو كؤنفراسة نواند، كة سالَي 1944 لة مالَي داوود بةطي برايدا (لة كةلار) بة مةبةستي بنبرِكردني كيَشة ناوخؤييةكاني هيوا بةسترا.
بة طشتي كةريم بةط زاتيَكي، ئازا، مةرد، زانا، دانا، خواثةرست، ميهرةبان، رِاستطؤ، دادثةروةر، بةخشندة، بة ويقار، ئاشتيخواز، خؤشمةعشةر، قسة خؤش بوو، رِيَزيَكي زؤري لة ئةديب و شاعير و ثياواني ئاييني دةطرت .
بؤ خؤيشي شاعير و رِؤشنبير و ميَذووزانيَكي بة تواناي سةردةمي خؤي بوو و، جطة لة زماني كوردي، فارسي و توركيي بة باشي دةزاني و طةليَك شيعري بةو زمانانة لةبةر بوو و، هةنديَكيش شارةزايي لة عةرةبيدا هةبوو .
ئةم زاتة بير و هؤش و زيرةكييةكي يةكجار سةيري شك دةبرد، هةر كاتيَك شوان و سةثانيَكي جافي دةبيني، لة ناوي خؤي و بابي دةثرسي، ئةوجا ئةو (كةريم بةط) ثيَنج ثشتي كابراي هةلَدةدا و ثيَي دةطوت لة ض تيرة و بنةمالَةيةكة!
كةريم بةط تا دوارِؤذي تةمةني نموونةي كةسايةتييةكي شكؤداري ميللةتةكةمان بوو، هةميشة دةرطاي ديوةخانة ناودارةكةي بؤ طشت ضينةكاني خةلَك والآ كرابوو،

كاتيَكيش لة هاويني سالَي 1949دا (مانطي رِةمةزان) كؤضي دوايي كرد بة رِيَز و حورمةتيَكي زؤرةوة لة طؤرِستاني سةييد خةليل (نزيك بة كةلار) بة خاك سثيَردرا و لةلايةن شاعيراني ناوداري وةك، ثيرةميَرد، عةلي كةمال باثير، شيَخ سةلام، شيَخ ئةحمةد شاكةلي... هةلَبةستي لاواندنةوة و مةرسيةي بة ثيَزي بؤ هؤنرايةوة.
كةريم بةط لة ثاش خؤي دةستنووسيَكي بة ثيَزي لةمةرِ ميَذووي جافةوة بةجيَهيَشت، كة لةلايةن د. حةسةني كورِييةوة ثيَشةكييةكي نايابي بؤ نووسراو و بة ضاث طةيةنرا.
ئةمةش كؤثلَة شيعريَكي مةلا محيَديني زةلَزةلَةيية لةمةرِ سةخاوةت و بةخشندةيي كةريم بةطي جاف،
رِووبةرِووي عاليي جةنابي من بةرِيَي دووردا ئةرِؤم
باسي ئةنعام و سةخاي بكريَ من لة حاتةم دةس ئةشؤم
(مةعني شةيبان) فةرز ئةكةين كة بيَتة بةزمي هيمةتي
مونفةعيل سةر دائةخا كةوشم لة كويَية با برِؤم
وةسفي ئابائي تةواو نابيَ بة تةحريري قةلَةم
بيَ زوبان ماون لةطةلَي فورس و عةرةب و تاجيك و رِؤم
رِووبةرِووي ميري كةلار (محي) هةلَسة برِؤ
هيض كةسَ ثيَم نايةذيَ عةيبة ئيتر بؤض نةرِؤم